Mục lục
Ba nhà kinh tế học tại Viện Brookings đưa ra một luận điểm táo bạo: Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể là “cú sốc quan trọng” tích cực giúp cải thiện tình hình tài chính của Mỹ, thậm chí giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách đang leo thang. Một nghiên cứu gần đây của Trung tâm Quy định và Thị trường tại Brookings dự báo, trong kịch bản lạc quan nhất, AI có thể giảm thâm hụt ngân sách hàng năm của Mỹ tới 1,5% GDP vào năm 2044 (khoảng 900 tỷ USD), tương đương giảm khoảng 1/5 thâm hụt ngân sách hàng năm vào cuối giai đoạn 20 năm.
Các tác giả nghiên cứu chỉ ra rằng AI có tiềm năng to lớn trong việc cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe và y tế công cộng. AI không chỉ giúp hệ thống y tế Mỹ hoạt động hiệu quả hơn mà còn “dân chủ hóa” quyền tiếp cận chăm sóc sức khỏe bằng cách cung cấp nhiều lựa chọn chăm sóc y tế dự phòng hơn.
Tuy nhiên, việc áp dụng AI trong chăm sóc sức khỏe không hề dễ dàng. Nhiều trở ngại, chủ yếu liên quan đến quy định và cơ chế khuyến khích, đang cản trở việc triển khai rộng rãi AI. Giáo sư Ajay Agrawal, chuyên gia kinh tế AI tại Trường Quản lý Rotman, Đại học Toronto, nhận xét quan điểm của các nhà kinh tế học về AI và chăm sóc sức khỏe là “sự pha trộn giữa sự nhiệt tình và tuyệt vọng”.
Chính phủ liên bang Mỹ đã chi khoảng 1,8 nghìn tỷ USD cho bảo hiểm y tế năm 2023 (khoảng 7% GDP). Khoảng 1/4 chi phí chăm sóc sức khỏe, cả công và tư, được ước tính dành cho các hoạt động hành chính. AI có thể giúp tự động hóa các nhiệm vụ cơ bản như lập lịch hẹn, quản lý luồng bệnh nhân và phân tích dữ liệu sơ bộ.
Mặc dù tác động của AI đối với chi tiêu liên bang vẫn chưa chắc chắn, các tác giả nghiên cứu tin rằng AI có thể mang lại sự thay đổi mang tính cách mạng hơn nhiều so với các bước tiến công nghệ trước đây, chẳng hạn như việc sử dụng máy tính cá nhân những năm 1990. AI không chỉ tác động đến cách mọi người tiếp cận chăm sóc sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến cách ngành công nghiệp dược phẩm phát hiện ra các sản phẩm mới và cách các nhà nghiên cứu làm cho thuốc chính xác hơn.
Tuy nhiên, sự phát triển của AI cũng có thể dẫn đến gia tăng chi tiêu liên bang nếu tuổi thọ trung bình tăng lên do công nghệ này. Không chỉ công nghệ cải tiến có thể khiến mọi người tìm kiếm nhiều dịch vụ chăm sóc y tế hơn, tuổi thọ dài hơn cũng có thể dẫn đến dân số nghỉ hưu lớn hơn.
Nghiên cứu của Brookings Institution lạc quan hơn, dự đoán rằng một trong những lợi ích lớn nhất của AI sẽ đến từ việc tăng hiệu quả của chăm sóc phòng ngừa và phát hiện bệnh. Điều này sẽ tạo ra một dân số khỏe mạnh hơn, cần ít can thiệp y tế hơn và có thể làm tăng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động nếu lực lượng lao động khỏe mạnh hơn làm việc lâu hơn.
Hiện tại, AI đang cho thấy tiềm năng lớn nhất trong lĩnh vực chẩn đoán. AI đã chứng minh được hiệu quả vượt trội so với bác sĩ trong nhiều khía cạnh chẩn đoán, từ phân tích dữ liệu, hình ảnh y tế đến ghi chú của bác sĩ. AI cũng hứa hẹn tối ưu hóa kế hoạch điều trị cho bệnh nhân thông qua phân tích dữ liệu.
Giáo sư Agrawal cho rằng vẫn còn quá sớm để nói liệu hệ thống y tế công hay tư sẽ tận dụng tốt hơn AI. Ở Mỹ, các công ty bảo hiểm tư nhân thường quan tâm hơn đến công nghệ AI liên quan đến điều trị dự phòng, trong khi lại ít quan tâm đến ứng dụng AI trong chẩn đoán. Ông tin rằng quan hệ đối tác công tư sẽ là chìa khóa để thúc đẩy việc triển khai AI trong chăm sóc sức khỏe.
Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống đắc cử Donald Trump có thể thay đổi việc triển khai AI trong chăm sóc sức khỏe và tác động kinh tế của nó. Ông Trump đã cam kết cắt giảm chi tiêu của chính phủ và thành lập một nhóm bên ngoài gọi là Bộ Hiệu quả Chính phủ nhằm mục đích “tháo dỡ quan liêu chính phủ, cắt giảm các quy định dư thừa, cắt giảm chi tiêu lãng phí và tái cấu trúc các cơ quan liên bang”. Việc này có thể gây khó khăn cho việc triển khai ứng dụng AI. Tuy nhiên, việc giảm bớt quy định cũng có thể đẩy nhanh quá trình triển khai AI trong chăm sóc sức khỏe.
Tóm lại, AI có tiềm năng to lớn trong việc cải thiện hệ thống y tế và giảm thâm hụt ngân sách, nhưng việc triển khai thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả chính sách của chính quyền Trump.
